Polska Agencja Żeglugi Powietrznej w ramach trwającego obecnie czwartego okresu odniesienia (RP4) na lata 2025–2029 zaplanowała budowę nowego Centrum Zarządzania Ruchem Lotniczym (tzw. Campus) jako jedną z kluczowych inwestycji o znaczeniu strategicznym dla zapewnienia ciągłości i jakości służb żeglugi powietrznej. Nie jest to jednak projekt nowy. Jego początki sięgają 2016 roku, a zamiar realizacji Kampusu został już wcześniej ujęty w planie finansowym Agencji na trzeci okres odniesienia (RP3) obejmujący lata 2020–2024. Obecnie inwestycja o niemal identycznej nazwie – została utrzymana w bieżącej perspektywie planistycznej, chociaż zmieniła się i koncepcja i lokalizacja inwestycji.
W pierwotnych założeniach inwestycja miała zostać zlokalizowana w Regułach pod Warszawą, na nieruchomości nabytej przez PAŻP w 2016 roku od Agencji Nieruchomości Rolnych za kwotę około 50 mln zł. Zakup obejmował teren o powierzchni około 16 hektarów i miał być przeznaczony pod zabudowę związaną z realizacją funkcji operacyjnych i administracyjnych PAŻP. Celem było docelowe przeniesienie działalności operacyjnej Agencji z obecnej lokalizacji przy ul. Wieżowej 8 w Warszawie do nowo wybudowanego kompleksu w Regułach.
Plany Agencji były bardzo ambitne – już w 2017 roku, w wyniku rozstrzygnięcia konkursu architektonicznego, opracowanie koncepcji nowej siedziby powierzono pracowni DEDECO. Zgodnie z przyjętymi założeniami, na obszarze o powierzchni 168 075 m² miał powstać kompleks budynków o łącznej powierzchni netto przekraczającej 65 000 m², obejmujący m.in. budynek głównej siedziby, nowoczesne centrum operacyjne służb ruchu lotniczego, infrastrukturę techniczną, obiekty socjalno-rekreacyjne oraz parkingi. Budowa kampusu miała wystartować w 2020 roku a zakończenie inwestycji planowano na 2024 rok. Ostatecznie jednak budowa nie ruszyła.
Po objęciu w 2024 roku przez Magdalenę Jaworską-Maćkowiak funkcji Prezesa PAŻP powrócono do koncepcji realizacji inwestycji budowy kampusu, przy czym odstąpiono od pierwotnej lokalizacji w Regułach. W perspektywie planistycznej na lata 2025-2029 Agencja uwzględniła przedsięwzięcie w formule zmodyfikowanej, wskazując – zgodnie z własną argumentacją – wariant ograniczony do budowy sali operacyjnej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, na nieruchomości pozyskanej od Polskich Portów Lotniczych S.A. Jak się dowiedzieliśmy Agencja zabezpieczyła nieruchomość poprzez zadatkowanie jej kwotą 23 187 600 zł. Z nieoficjalnych informacji wynika, że własność działki nie została jeszcze przeniesiona na PAŻP.
Niedługo potem, w kwietniu 2025 r., wszczęto pierwsze postępowanie przetargowe o udzielenie zamówienia publicznego na realizację inwestycji na „Zaprojektowanie i wybudowanie Nowego Centrum Zarządzania Ruchem Lotniczym (nCZRL) w Warszawie” zabezpieczajac na ten cel kwotę w wysokości 489 540 000,00 zł. Warto przy tym zaznaczyć, że w Planie Skuteczności Działania, opublikowanym na stronie Urzędu Lotnictwa Cywilnego, całkowity koszt tej inwestycji został określony na poziomie nieco ponad 404 mln zł.
W toku ogłoszonego postępowania wpłynęły cztery oferty, z których każda przekraczała budżet zamawiającego, kształtując się w przedziale od 699 585 792,25 zł do 1 108 696 696,44 zł. Agencja ostatecznie podjęła decyzję o unieważnieniu postępowania powołując się na art. 255 pkt 3 ustawy – Prawo zamówień publicznych i wskazując na brak możliwości zwiększenia środków finansowych do poziomu najniższej złożonej oferty. W informacji o unieważnieniu odwołano się do dyspozycji art. 44 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którą wydatkowanie środków publicznych powinno być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z poniesionych nakładów oraz przy optymalnym doborze metod i środków służących realizacji założonych celów.
Niespełna dwa miesiące później – 9 grudnia 2025 roku – Agencja ogłosiła kolejne postępowanie przetargowe na realizację zadania pod tą samą nazwą – „Zaprojektowanie i wybudowanie Nowego Centrum Zarządzania Ruchem Lotniczym (nCZRL) w Warszawie”. Jednocześnie utrzymano wartość brutto zamówienia podstawowego na niezmienionym poziomie 489 540 000 zł, odpowiadającym kwocie przyjętej w uprzednio unieważnionym postępowaniu.
Jak wynika z informacji z otwarcia ofert, opublikowanej na stronie Agencji, z dnia 15 kwietnia br. w postępowaniu na realizację tej kluczowej dla PAŻP inwestycji złożono sześć ofert. Najniższa z nich opiewa na kwotę 722 748 452,85 zł, natomiast najwyższa na 993 192 817,05 zł. Oznacza to, że również w tym przypadku Agencja nie zmieściła się w uprzednio założonym budżecie, a różnica pomiędzy dostępnymi środkami a najniższą ofertą wynosi ponad 233 mln zł.
W tym stanie rzeczy kluczowe pozostaje, że uprzednie unieważnienie postępowania uzasadniono brakiem możliwości zwiększenia środków do poziomu ofert rynkowych. Ewentualna zmiana tego stanowiska w obecnie trwającym postępowaniu rodzi pytanie nie tylko o przesłanki takiej decyzji, lecz również o jej konsekwencje w świetle wcześniejszych rozstrzygnięć.
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że spośród wykonawców uczestniczących w pierwszym przetargu Budimex złożył ofertę ponownie, obniżając jej wartość z poziomu 1,108 mld zł do 883,3 mln zł. Może to wskazywać na modyfikację zakresu zamówienia, przy czym nawet przy ewentualnym jego ograniczeniu przez PAŻP, poziom cen nadal pozostaje wyższy niż najniższa oferta z poprzedniego postępowania.
Oceny tej nie można abstrahować od sytuacji finansowej Agencji, w tym wykazanej straty za 2024 rok w wysokości 126 mln zł, jak również od równoległej realizacji innych kapitałochłonnych przedsięwzięć – w szczególności budzącej dyskusję inwestycji budowy konwencjonalnej wieży kontroli ruchu lotniczego dla warszawskiego Lotniska Chopina.
W tym kontekście dodatkowego znaczenia nabiera fakt, że omawiana inwestycja – jako chyba największe przedsięwzięcie infrastrukturalne – została wskazana jako jeden z kluczowych instrumentów realizacji celu strategicznego Agnecji polegającego na zapewnieniu innowacyjnej i odpornej infrastruktury, odpowiadającej zarówno potrzebom cywilnym, jak i wojskowym, w tym w obszarze cyberbezpieczeństwa, z wykorzystaniem zaawansowanych systemów wieżowych oraz centrów ATM opartych na rozwiązaniach iTEC / SkyNex – iSNEX, służących wdrażaniu operacji opartych na trajektorii (Trajectory Based Operations).
Niedoszacowanie tej inwestycji, presji wynikającej z realizacji innych projektów oraz narastających napięć finansowych prowadzi do zasadniczego pytania o rzeczywiste źródła jej finansowania – w szczególności, czy konieczna okaże się zmiana przyjętych założeń ekonomicznych oraz kto finalnie poniesie ciężar tych decyzji?Problem wykracza poza ramy pojedynczego postępowania i dotyczy całego mechanizmu finansowania przedsięwzięcia. W praktyce oznacza to chyba konieczność wyboru pomiędzy zwiększeniem środków w planie finansowym a sięgnięciem po finansowanie zewnętrzne, którego koszty – w perspektywie kolejnych lat – i tak obciążą użytkowników przestrzeni powietrznej.
Jeżeli w obecnym postępowaniu doszłoby do wyboru oferty, to w jaki sposób należałoby oceniać wcześniejsze unieważnienie przetargu, w którym najniższa oferta opiewała na istotnie niższą kwotę od obecnie rozpatrywanych. Czy przyjmując obecnie wyższą ofertę – przy potencjalnej zmianie zakresu zamówienia – możliwe jest zachowanie spójności z wcześniejszym stanowiskiem Agencji, która wskazywała na brak możliwości zwiększenia środków jako przesłankę unieważnienia postępowania.
Ostateczny kierunek rozstrzygnięcia będzie zależał od decyzji Prezes Agencji.
