20 listopada 2025 roku na stronach Sejmu opublikowano interpelację skierowaną do Ministra Infrastruktury dotyczącą wynagrodzeń pracowników Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej w latach 2021–2024. Wystąpienie to stanowi ponowienie wcześniejszego zapytania z 26 lutego 2025 r., na które – jak wskazują posłowie – odpowiedź została udzielona po ośmiu miesiącach i „w sposób rażący i ostentacyjny narusza standardy przewidziane w art. 192 i art. 193 Regulaminu Sejmu RP”.
Pierwotne zapytanie obejmowało trzy bloki pytań, w tym prośbę o przedstawienie liczby pracowników osiągających roczne wynagrodzenia w określonych przedziałach płacowych. W interpelacji parlamentarzyści stwierdzają, że odpowiedź ministerstwa, „pomimo rażącego wielomiesięcznego opóźnienia, nie zawiera żądanych danych, nie odnosi się do treści zapytania i nie spełnia elementarnych standardów kompletności i rzetelności”.
W swojej interpelacji skierowanej do Ministra Infrastruktury posłowie wyrazili również opinię, że sposób udzielenia odpowiedzi „wskazuje na lekceważenie zarówno obowiązków informacyjnych względem parlamentarzystów, jak i konstytucyjnego prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej”. W dalszej części pisma ocenili, że działanie to „należy ocenić nie jako przypadkowe uchybienie, lecz jako przejaw świadomego unikania odpowiedzialności, instrumentalnego traktowania procedur parlamentarnych oraz ostentacyjnego ignorowania zasad jawności życia publicznego.
W tym kontekście parlamentarzyści ponowili swoje żądanie przedstawienia danych dotyczących liczby pracowników PAŻP, którzy w latach 2021–2024 osiągnęli roczne wynagrodzenia w określonych przedziałach – od 150 tys. do powyżej 1,4 mln zł – wraz z rozbiciem na grupy zawodowe i pełnym kosztem pracodawcy.
Pozostałe pytania i odpowiedzi
Konieczne jest odniesienie się do innych kwestii poruszonych w odpowiedzi ministra na zapytanie poselskie nr 2277 w sprawie kosztów osobowych Agencji. W swoim stanowisku, podobnie jak w poprzednich pismach, minister Maciej Lasek ponownie podkreślił na wstępie, że PAŻP jest samodzielnym podmiotem wykazując ustawowe zadania ministra i wskazując, że organem kierującym działalnością Agencji, a także prowadzącym jej politykę kadrową, w tym zarządzającym pracownikami, planującym zapotrzebowanie na personel i w końcu
ustalającym indywidualne warunki wynagradzania jest Prezes Agencji. Tego rodzaju wskazanie, choć odzwierciedla formalny podział kompetencji, może sprawiać wrażenie przeniesienia akcentu odpowiedzialności za obszar finansowo-kadrowy na kierownictwo PAŻP, mimo że minister wraz z Urzędem Lotnictwa Cywilnego wykonują ustawowy nadzór nad działalnością Agencji.
Przechodząc do części dotyczącej projekcji kosztów osobowych PAŻP na lata 2025–2029, o które wnioskowali posłowie, należy zauważyć, że otrzymali oni analizę obejmującą cały wskazany okres. Problem w tym, że dane zaprezentowano w formie, która dla odbiorcy zewnętrznego jest trudna do jednoznacznej interpretacji. W tym kontekście zastanawia fakt, iż minister nie zwrócił się do Agencji o przygotowanie materiału w bardziej przejrzystej formie — na przykład w postaci zestawień tabelarycznych — co pozwoliłoby na szybszą i bardziej precyzyjną ocenę przekazanych informacji.
Odpowiedź PAŻP choć obejmuje planowane koszty osobowe dla wszystkich grup zawodowych Agencji, to odbiega od pytań poselskich. Minister nie zobowiązał PAŻP do uzupełnienia danych dotyczących ewentualnych wyrównań inflacyjnych czy innych form korekt wynagrodzeń poszczególnych grup zawodowych, o które posłowie wnioskowali w swoim zapytaniu. W zestawieniu pojawiają się kategorie „świadczenia” oraz „pozostałe świadczenia”, które stanowią istotną pozycję w strukturze kosztów pracowniczych, jednak nie doprecyzowano, jakie elementy wchodzą w skład tych wielomilionowych świadczeń, co w praktyce uniemożliwia ich jednoznaczną interpretację. Z przedstawionych danych wynika jednoznacznie, że koszty osobowe PAŻP rosną w każdym z analizowanych obszarów, a trend wzrostowy utrzymuje się w kolejnych latach prognozy. Wzrost dotyczy wszystkich pozycji ujętych w zestawieniu, co wskazuje na systematyczne zwiększanie obciążeń finansowych w strukturze kosztów Agencji
Zestawienie przedstawionych prognozowanych kosztów osobowych na cały okres RP4 z wartościami ujętymi w zatwierdzonym Planie Skuteczności Działania w tabeli (Staff Costs), wskazuje, iż prognozy zaprezentowane w odpowiedzi poselskiej już na początku okresu planistycznego kształtują się na poziomie wyższym niż wartości przewidziane w samym PSD, a różnice te powiększają się w kolejnych latach, jeśli dobrze rozumieć dane przekazane przez ministra.
W takiej sytuacji naturalnie pojawia się pytanie o źródła zaobserwowanych odchyleń oraz o ich możliwe skutki nie tylko dla samej Agencji, lecz przede wszystkim dla interesariuszy, którzy ponoszą koszty usług nawigacyjnych. Choć opłaty nawigacyjne nie są kalkulowane wyłącznie w oparciu o koszty osobowe, stanowią one jeden z kluczowych elementów wpływających na ich poziom. W kontekście strat poniesionych przez Agencję w 2024 roku oraz praktyki wypłacania nagród, wyrównań, premii i świadczeń – których struktura nie została omówiona w odpowiedzi ministra – zasadne staje się pytanie o zakres i skuteczność nadzoru nad gospodarką finansową PAŻP i powody zwiększania kosztów osobowych, o ile faktycznie występują.
W warunkach działalności gospodarczej taka sytuacja zostałaby oceniona jednoznacznie negatywnie. Prognozy kosztowe odbiegające od zatwierdzonego planu już na początku okresu rozliczeniowego stanowiłby sygnał poważnego ryzyka operacyjnego, wymagającego natychmiastowej korekty zarządczej i szczegółowego uzasadnienia wobec właściciela lub organu nadzorczego. W podmiotach rynkowych oznaczałoby to konieczność weryfikacji założeń finansowych, ograniczenia kosztów lub podjęcia działań restrukturyzacyjnych — brak reakcji mógłby skutkować utratą płynności, spadkiem wartości i odpowiedzialnością kierownictwa.
Sytuacja zmiany kosztów osobowych / wynagrodzenia netto kontrolerów
W odpowiedzi na zapytanie poselskie 2277 znalazł się również wątek dotyczący zmian poziomu kosztów osobowych oraz wynagrodzenia netto kontrolerów ruchu lotniczego w odniesieniu do roku 2014. Agencja przedstawiła stosowny wykres ilustrujący tę dynamikę, a materiał został załączony do odpowiedzi przekazanej posłom.
Warto zauważyć, że przedstawienie przez instytucję publiczną wykresu opartego na wynagrodzeniach netto kontrolerów ruchu lotniczego w kontekście siły nabywczej jest rozwiązaniem rzadko spotykanym w praktyce podmiotów gospodarczych oraz organów administracji publicznej. Standardem w sektorze finansów, w tym publicznych, jest posługiwanie się danymi w ujęciu brutto lub w formie całkowitych kosztów pracodawcy. Przekaz – odwołujący się do poziomu dochodu „na rękę” oraz jego realnej wartości – przypomina raczej sposób argumentowania charakterystyczny dla narracji związkowej niż dla sprawozdawczości jednostki realizującej zadania publiczne.
Zastosowanie w wykresie waluty euro, bez podania kursu przeliczeniowego, dodatkowo utrudnia ocenę przedstawionej dynamiki wynagrodzeń.
Kolejnym elementem wymagającym odnotowania jest fakt, że wizualizacja dotyczy wyłącznie jednej grupy zawodowej – kontrolerów ruchu lotniczego – z pominięciem pozostałych pracowników współtworzących koszty osobowe Agencji. Przedstawienie danych w tak wąskim ujęciu może budować wrażenie koncentracji kierownictwa Agencji i Ministerstwa na potrzebach tylko jednej kategorii pracowników, bez ukazania szerszego kontekstu płacowego i budżetowego PAŻP jako instytucji realizującej zadania publiczne. Tego rodzaju sposób prezentowania danych rodzi naturalne pytania o zachowanie właściwych proporcji między rolą PAŻP jako instytucji publicznej a formą przekazu, która koncentruje się na argumentacji charakterystycznej przede wszystkim dla jednej grupy zawodowej. Wykres sprawia wrażenie materiału o charakterze postulatywnym, mającego podkreślić raczej określony kierunek oczekiwań płacowych jednej grupy, aniżeli materiał analityczny.
Co wynika z materiałów przekazanych posłom? Podsumowując, przekazane w odpowiedzi materiały dostarczają szeregu informacji, jednak w takiej formie i zakresie, że uniemożliwiają wyciągnięcie jednoznacznych i w pełni wiarygodnych wniosków, co do faktycznej struktury kosztów osobowych PAŻP, czy ich zgodności z wartościami ujętymi w zatwierdzonym PSD. Dane, choć obszerne, pozostają niekompletne względem pytań poselskich, a sposób ich prezentacji — stosunkowo selektywny, pozbawiony opisu i pełnej metodologii — utrudnia porównanie zarówno z dokumentami planistycznymi, jak i ocenę przyczyn widocznych rozbieżności.
W rezultacie odpowiedź stwarza jedynie pozór informacyjnej przejrzystości. Innymi słowy — dane są, lecz nie w takiej postaci, by realnie służyły kontroli parlamentarnej, czy ocenie sposobu gospodarowania środkami publicznymi. W rezultacie trudno określić, czy występuje rozbieżność pomiędzy planem a realizacją, a jeśli tak z czego wynika odchylenie planowanych kosztów osobowych od wartości zatwierdzonych w oficjalnym dokumencie, choć różnica ta pojawia się już w pierwszym roku horyzontu RP4 i rośnie w kolejnych latach. W szerszym ujęciu całość odpowiedzi nie zapewnia posłom narzędzi niezbędnych do przeprowadzenia realnej kontroli, a poziom przejrzystości przedstawionych informacji odbiega od standardu, którego należy oczekiwać od instytucji publicznej dysponującej środkami pochodzącymi z systemu opłat nawigacyjnych.
Dowiedz się więcej: Co wynika z materiałów przekazanych posłom?
