Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli dnia 2 listopada 2026 r. uznał za zasadny sprzeciw Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej wobec zajęcia opłat trasowych dokonanego na wniosek Pfizera. Sąd uchylił postanowienie z 25 czerwca 2026 r., które było podstawą zajęcia. Jak podkreśla sama Agencja w oficjalnym komunikacie (pansa.pl), rozstrzygnięcie jest dla niej korzystne, ale wyrok nie jest jeszcze prawomocny.
Sprawę śledzimy od początku. O samym zajęciu pisaliśmy w tekście „Scenariusz rumuński w PAŻP – zajęto opłaty trasowe”. W artykule „Czy PAŻP może odpowiadać za zobowiązania Skarbu Państwa? Komentarz do sprawy Pfizer” analizowaliśmy odrębność majątkową Agencji od Skarbu Państwa. Z kolei w tekście „Czy PAŻP rzeczywiście grozi upadłość? Eksperci wyjaśniają” wyjaśnialiśmy, dlaczego wobec PAŻP nie można ogłosić upadłości.
Teraz zapadło rozstrzygnięcie, na które Agencja czekała od lipca. O komentarz ponownie poprosiliśmy radcę prawną Dagmarę Klimek z kancelarii PETERKA & PARTNERS oraz adwokata Karola Olszewskiego, prowadzącego własną kancelarię w Warszawie.
Od lipcowego zajęcia do listopadowego wyroku
Przypomnijmy: 1 kwietnia 2026 r. ten sam brukselski sąd wydał w głównym sporze nieprawomocny wyrok nakazujący Polsce odebranie ok. 64 mln dawek szczepionki przeciw COVID-19 i zapłatę na rzecz Pfizera 5,644 mld zł z odsetkami. Wyrok podlegał natychmiastowemu wykonaniu. Polska wniosła od niego apelację, o czym Ministerstwo Zdrowia informowało 3 sierpnia.
Na podstawie postanowienia z 25 czerwca 2026 r. Pfizer doprowadził do zajęcia wierzytelności PAŻP z tytułu opłat trasowych pobieranych za pośrednictwem EUROCONTROL. 1 lipca Agencja otrzymała od EUROCONTROL informację o zajęciu. Opłaty te stanowią ponad 80 proc. przychodów PAŻP. Sprzeciwy wobec zajęcia wnieśli zarówno PAŻP, jak i Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Zdrowia.
18 sierpnia sąd odroczył rozpoznanie sprawy do 15 października. Rozprawa w tym terminie rzeczywiście się odbyła. W komunikacie wydanym tego dnia (gov.pl) Ministerstwo Zdrowia wskazało, że środki z opłat trasowych nie są dochodami Skarbu Państwa, lecz należą się PAŻP, a Agencja jako państwowa osoba prawna z własnym majątkiem nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa. Niecały miesiąc później zapadł wyrok.
Co rozstrzygnął sąd?
Z komunikatu Ministerstwa Zdrowia z 12 listopada (gov.pl) wynika, że sąd rozpoznał sprzeciwy obu podmiotów, uznał zajęcie za bezzasadne i uchylił postanowienie z 25 czerwca 2026 r. Najważniejsza jest jednak druga część rozstrzygnięcia. Według resortu sąd potwierdził, że środki z opłat trasowych należą do PAŻP, a nie do Skarbu Państwa. Agencja jest odrębną osobą prawną, ma własny majątek i prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. Nie odpowiada więc za zobowiązania Skarbu Państwa, a jej środki nie mogą służyć zaspokojeniu roszczeń Pfizera wobec Polski.
Komunikat PAŻP (pansa.pl) jest krótszy. Agencja potwierdza w nim, że sąd uznał jej sprzeciw za zasadny i uchylił postanowienie będące podstawą zajęcia komorniczego, ale zaznacza, że wyrok nie jest prawomocny. Ministerstwo dodało z kolei, że ze względu na toczące się postępowania nie ujawnia szczegółów argumentacji ani planowanych działań procesowych.
„To rozstrzygnięcie potwierdza tezę, którą stawialiśmy od początku tej sprawy. Wierzyciel Skarbu Państwa nie może prowadzić egzekucji z majątku innej osoby prawnej tylko dlatego, że jest to podmiot państwowy. Ustawa o PAŻP rozdziela odpowiedzialność Agencji i Skarbu Państwa wprost, a sąd w Brukseli, przynajmniej na tym etapie, uznał, że opłaty trasowe są wierzytelnością samej Agencji” – wskazuje radca prawna Dagmara Klimek z kancelarii PETERKA & PARTNERS.
Z dostępnych komunikatów nie wynika natomiast, czy dla sądu decydujące znaczenie miała odrębność majątkowa PAŻP, czy także nowe przepisy dotyczące immunitetu EUROCONTROL, na które pełnomocnicy Agencji powoływali się podczas sierpniowej rozprawy.
„Bez pisemnego uzasadnienia trudno ocenić, na której podstawie sąd oparł się przede wszystkim. Z perspektywy przyszłych sporów ma to znaczenie. Jeżeli kluczowa okazała się odrębność PAŻP od Skarbu Państwa, wyrok będzie ważnym punktem odniesienia dla każdej państwowej osoby prawnej. Jeżeli przesądził protokół dotyczący EUROCONTROL, ochrona obejmie przede wszystkim opłaty nawigacyjne” – dodaje Dagmara Klimek.
Odrębność od Skarbu Państwa – nie tylko teoria
W poprzednich tekstach podkreślaliśmy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania Agencji, a Agencja nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa. Wskazywaliśmy też, że samo finansowe wsparcie PAŻP przez państwo, w tym projektowana nieoprocentowana pożyczka z budżetu do kwoty 1,5 mld zł, nie zmienia tej zasady.
„Sąd zagraniczny, stosując własne prawo egzekucyjne i tak musiał ustalić, do kogo należy zajęta wierzytelność. A to, kto jest jej właścicielem, zależy od statusu PAŻP określonego w polskiej ustawie. Gdyby opłaty trasowe traktować jak pieniądze państwa, każdy spór Skarbu Państwa mógłby uderzać w finansowanie służb ruchu lotniczego” – wyjaśnia adwokat Karol Olszewski.
Nie oznacza to, że problem finansowania Agencji przestał istnieć. Przez kilka miesięcy PAŻP była pozbawiona podstawowego źródła przychodów, a wyrok jako nieprawomocny może jeszcze zostać zmieniony.
„Z tego powodu przygotowane rozwiązania osłonowe, w tym pożyczka z budżetu przewidziana w projekcie ustawy okołobudżetowej na 2027 r., nie straciły znaczenia. Do czasu prawomocnego zakończenia sprawy trzeba się liczyć z różnymi scenariuszami. Warto też przypomnieć, że w sierpniu mówiono nawet o upadłości PAŻP. Jak wyjaśnialiśmy, w obecnym stanie prawnym nie jest to możliwe, ale ryzyko utraty płynności było realne” – dodaje Karol Olszewski.
Wyrok nieprawomocny. Co dalej?
Rozstrzygnięcie z 12 listopada dotyczy wyłącznie dopuszczalności zajęcia środków należnych PAŻP. Nie przesądza o roszczeniach Pfizera wobec Polski, które nadal są przedmiotem odrębnego postępowania apelacyjnego. Sam koncern, w komentarzu przekazanym agencji Reuters, zaznaczył, że wyrok odnosi się tylko do jednego ze sposobów egzekwowania kwietniowego orzeczenia. Ministerstwo Zdrowia zapowiada z kolei, że Skarb Państwa nadal będzie korzystał z przysługujących mu środków prawnych.
Najbardziej praktyczne pytanie brzmi więc: kiedy pieniądze z opłat trasowych znów zaczną trafiać do PAŻP? Oficjalne komunikaty tego nie wyjaśniają.
Sprawa PAŻP wpisuje się przy tym w szerszy problem, który sygnalizowaliśmy, pisząc o rumuńskiej ROMATSA. Opłaty nawigacyjne pobierane centralnie przez EUROCONTROL w Brukseli okazały się atrakcyjnym celem dla wierzycieli państw członkowskich.
„Niezależnie od dalszych losów tej sprawy, listopadowy wyrok jest ważnym sygnałem dla całego sektora. Pokazuje, że instytucja zapewniająca bezpieczeństwo ruchu lotniczego nie powinna ponosić skutków sporu, w którym nie była stroną. Dla PAŻP oznacza to przede wszystkim perspektywę odzyskania stabilności finansowej, choć ostatecznie przesądzi o tym dopiero prawomocne rozstrzygnięcie” – podsumowuje Klimek.
Będziemy informować o dalszym przebiegu sprawy, w tym o ewentualnej apelacji Pfizera i o tym, kiedy EUROCONTROL wznowi przekazywanie środków na rzecz PAŻP.
Eksperci:
Dagmara Klimek – Senior Associate, Dyrektor Biura w Rzeszowie – Lider praktyki lotniczej w Peterka & Partners – specjalizuje się w sporach cywilnych i handlowych. Koncentruje się głównie na wspieraniu przewoźników lotniczych w sporach sądowych, w tym w sprawach dotyczących rozporządzenia 261/2004. Posiada również bogate doświadczenie w reprezentowaniu podmiotów gospodarczych w postępowaniach sądowych oraz doradzaniu w zakresie rozwiązywania sporów, w tym w sprawach związanych z prawem ubezpieczeń, inwestycjami infrastrukturalnymi w zakresie kar umownych, odstąpieniem od umów budowlanych, karami umownymi za opóźnienia oraz opłatami za prace dodatkowe i zastępcze. W lutym 2025 r. została mianowana dyrektorem biura w Rzeszowie. Dagmara jest również liderem praktyki lotniczej w PETERKA PARTNERS. Przed dołączeniem do kancelarii zdobywała doświadczenie zawodowe w kilku kancelariach prawnych, gdzie zajmowała się głównie prawem cywilnym, sporami sądowymi, prawem ubezpieczeń, ochroną konsumentów i prawem budowlanym.
Karol Olszewski, adwokat – specjalizuje się w sporach cywilnych, ze szczególnym uwzględnieniem postępowań gospodarczych i konsumenckich. W swojej kancelarii rozwija praktykę lotniczą, posiadając szerokie doświadczenie w reprezentowaniu linii lotniczych w sporach dotyczących roszczeń pasażerskich oraz przygotowywaniu analiz regulacyjnych związanych z branżą aviation. Doradza zarówno na etapie przedsądowym, jak i w postępowaniach przed sądami wszystkich instancji, opracowując strategie procesowe, kluczowe pisma procesowe oraz opinie prawne.przez kilka lat pracował w zespołach procesowych i arbitrażowych międzynarodowych kancelarii prawnych w Warszawie. Doradzał przedsiębiorcom w sporach cywilnych i handlowych, w tym w postępowaniach zabezpieczających, zarówno po stronie podmiotu ubiegającego się o zabezpieczenie, jak i po stronie strony broniącej się przed zabezpieczeniem. Jego doświadczenie obejmuje również doradztwo dla dużej firmy zajmującej się handlem elektronicznym w zakresie sporów pracowniczych. Doświadczenie praktyczne zdobywał na wszystkich szczeblach sądów powszechnych, a także we współpracy z butikowymi kancelariami prawnymi, organizacjami pozarządowymi i instytucjami centralnymi. Jego doświadczenie obejmuje również zarządzanie i współprowadzenie licznych postępowań administracyjnych z zakresu prawa imigracyjnego oraz przygotowywanie wniosków do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Karol Olszewski pracował również w Atenach w Grecji, pomagając greckim prawnikom w sprawach dotyczących imigracji i ochrony międzynarodowej.




